Frankrijk en Marokko werken aan historisch verdrag, Algerije kijkt toe

Frankrijk en Marokko bouwen aan het eerste bilaterale verdrag tussen Parijs en een land buiten Europa, meldt MoroccoWorldNews. Een gezamenlijke commissie van elf leden werkt aan de tekst, met een eerste concept verwacht in mei en een mogelijke ondertekening tijdens een staatsbezoek van koning Mohammed VI aan Parijs later dit jaar.

Race tegen de klok

De commissie is geen symbolisch gebaar. Aan Franse kant zit oud-minister van Buitenlandse Zaken Hubert Védrine, geflankeerd door oud-defensieminister Florence Parly en Hoge Commissaris voor Kinderen Sara El Haïry, die de dubbele Frans-Marokkaanse nationaliteit bezit. Marokko stuurde Hoge Commissaris voor Planning Chakib Benmoussa, OCP-topman Mostafa Terrab en schrijfster Leïla Slimani. De twee delegaties kwamen in maart voor het eerst samen in Rabat. Ze werken zonder staf of vergoeding, met toegang tot vergaderzalen in het Élysée en op de Quai d’Orsay.

De tekst bestrijkt economische samenwerking, diplomatieke grondslagen, onderwijs, cultuur, migratie en binationaal burgerschap. Eén punt staat niet ter discussie aan Marokkaanse kant: een expliciete verwijzing naar Marokko’s soevereiniteit over de Westelijke Sahara moet erin. Aan Franse zijde ligt dat nog gevoelig.

Macron versus de Franse staat

De erkenning van Marokkaanse soevereiniteit door Parijs in juli 2024 was geen consensusbeslissing. Macron schreef koning Mohammed VI persoonlijk dat het autonomieplan van 2007 “de enige basis” vormt voor een politieke oplossing. Zijn driedaags staatsbezoek aan Rabat in oktober 2024 leverde 22 akkoorden op ter waarde van tot 10 miljard euro.

Maar delen van het Franse buitenlandse-beleidsestablishment, de inlichtingengemeenschap en invloedrijke mediakanalen opereren nog altijd binnen een kader dat Algerije als voornaamste Noord-Afrikaanse gesprekspartner behandelt. Die breuk werd zichtbaar toen France24 deze week een grafiek publiceerde van WK-gekwalificeerde Afrikaanse landen, waarop de zuidelijke provincies van Marokko als afzonderlijk territorium werden weergegeven. Parijs’ officiële positie, maar kennelijk niet die van iedereen die er werkt.

Algerije als energiemacht

Achter de verdragsonderhandelingen speelt een bredere geopolitieke logica. De EU heeft zich gecommitteerd aan het volledig afbouwen van Russisch gas voor eind 2027. Algerije profiteert rechtstreeks: het bouwt zijn positie als Europese energiepartner verder uit, onder meer via de Trans-Sahara-gaspijpleiding vanuit Nigeria. Langetermijnsgascontracten met Italië en Duitsland geven Algiers al politieke hefboom.

Tegelijk zijn er voorzichtige signalen van diplomatieke ontdooiing tussen Parijs en Algiers. De Algerijnse minister van Buitenlandse Zaken en zijn Franse collega spraken op 15 maart voor het eerst in bijna een jaar telefonisch. Het Algerijnse parlement schrapte in maart bepalingen uit een koloniale-grievenwet die formele Franse excuses eisten.

Verdrag als slot op de deur

Voor Rabat is dit verdrag geen ceremonie. Het is een poging om Parijs juridisch en politiek te verankeren op een moment dat de energiediplomatie Algiers steeds meer gewicht geeft in Europese hoofdsteden. Wie de tekst leest als vriendschapssymbool, mist de kern: Marokko wil onherroepelijke verplichtingen vastleggen zolang het venster nog openstaat.