VN-Veiligheidsraad buigt zich opnieuw over Westelijke Sahara na zeldzaam vierpartijenoverleg
De VN-Veiligheidsraad bespreekt deze maand achter gesloten deuren de toekomst van de MINURSO-missie (de VN-waarnemingsmacht in de Westelijke Sahara), terwijl een strategische review van secretaris-generaal Guterres wordt verwacht die de koers van de VN-mediatie de komende jaren kan bepalen. Het politieke proces rond het conflict krijgt voor het eerst in jaren weer enige vaart, meldt het Security Council Report.
Voor het eerst sinds 2019 aan tafel
In februari zaten vertegenwoordigers van Marokko, Algerije, Mauritanië en het Polisario Front voor het eerst sinds 2019 samen in Madrid. VN-gezant Staffan de Mistura en Amerikaanse functionarissen waren aanwezig. Algerije schoof aan, maar positioneerde zich als “waarnemer” en bleef op afstand van de inhoudelijke onderhandelingen. Washington had in januari al een delegatie van het Polisario Front ontvangen en daarna een hoog functionaris naar Algiers gestuurd. Eind februari volgde een tweede Amerikaanse gespreksronde, zonder concrete aankondigingen.
Marokko met bijgewerkt autonomieplan
Tijdens die gesprekken legde Marokko een herziene versie van zijn autonomieplan op tafel. Het origineel dateert uit 2007 en biedt de Westelijke Sahara verregaande zelfbestuur binnen Marokkaanse soevereiniteit. De nieuwe versie bevat meer uitgewerkte details, bedoeld om de standpunten van de partijen dichter bij elkaar te brengen. Het Polisario Front, gesteund door Algerije, blijft vasthouden aan een referendum over onafhankelijkheid. Beide posities zijn in de kern onveranderd, maar de bereidheid om überhaupt te overleggen is een stap.
MINURSO worstelt met eigen beperkingen
Ondertussen blijft de MINURSO-missie zelf tegen haar grenzen aanlopen. De missie, opgericht in 1991 om een staakt-het-vuren te bewaken en een referendum voor te bereiden dat er nooit kwam, werd in oktober 2025 via resolutie 2797 opnieuw met een jaar verlengd. Brigadier Cheryl Pearce bezocht in februari het missiehoofkwartier in El Aaiun en inspecteerde ook Smara en Bir Lahlou. Eind maart volgde een senior VN-delegatie. De bezoeken weerspiegelen een verhoogde aandacht, maar de structurele impasse blijft.
De Veiligheidsraad krijgt tijdens zijn aprilzitting twee briefings: één van Alexander Ivanko, hoofd van MINURSO, en één van De Mistura. De verwachting is dat de raad een presidentiële verklaring uitbrengt die partijen oproept tot onderhandelingen “in goed vertrouwen” en de mediatie-inspanningen steunt.
Wat er werkelijk op het spel staat
Wie het conflict volgt weet dat presidentiële verklaringen en mandaatverlengingen al decennia de standaardreactie zijn als er geen doorbraak komt. De strategische review van Guterres is daarom de tekst om op te letten. Als die review scherpe taal bevat over de toekomst van MINURSO of de rol van de partijen, kan dat de diplomatieke druk merkbaar opvoeren. Voor Marokkaanse Nederlanders met familie, eigendom of plannen in de regio is de vraag niet óf er ooit een oplossing komt, maar welke partij op het juiste moment de sterkste kaarten heeft liggen.