Frankrijk en Marokko werken aan historisch verdrag, Algerije kijkt toe
Frankrijk en Marokko bouwen achter gesloten deuren aan een bilateraal verdrag zonder precedent, meldt MoroccoWorldNews. Een gezamenlijke commissie van elf leden werkt aan de tekst, met een eerste concept verwacht in mei. Wat er op het spel staat, gaat ver voorbij diplomatieke formaliteiten.
Élysée versus de permanente staat
De commissie is geen ceremonieel gezelschap. Aan Franse kant staat voormalig buitenlandminister Hubert Védrine aan het hoofd, geflankeerd door oud-defensieminister Florence Parly en Safran-voorzitter Ross McInnes. Marokko stuurde zwaargewichten als OCP-topman Mostafa Terrab, schrijfster Leïla Slimani en voormalig staatssecretaris Mounia Boucetta. Ze werken onbetaald, zonder eigen staf, via vergaderzalen in het Élysée en op de Quai d’Orsay. De eerste gezamenlijke bijeenkomst vond in maart plaats in Rabat.
De reikwijdte is breed: economische samenwerking, universitaire uitwisselingen, migratie, binationaal burgerschap. Maar het breekpunt is al zichtbaar. Marokko eist een expliciete verwijzing naar zijn soevereiniteit over de Westelijke Sahara. Parijs erkende die soevereiniteit officieel in juli 2024, toen Macron aan koning Mohammed VI schreef dat het autonomieplan van 2007 “de enige basis” vormt voor een politieke oplossing. Toch blijft de opname ervan in de verdragstekst een discussiepunt aan Franse kant.
Een presidentiële beslissing, geen consensus
Macrons erkenning was geen consensuspositie binnen de Franse staat. Delen van het buitenlandse-beleidsestablishment, inlichtingenkringen en invloedrijke mediakanalen opereerden jarenlang vanuit een kader dat Algerije als de voornaamste Noord-Afrikaanse gesprekspartner behandelde. Koloniale geschiedenis, energieafhankelijkheid en miljoenen binationale burgers aan beide kanten verklaren die reflex. Macron dwong de koerswijziging door, maar de institutionele traagheid is niet verdwenen.
France24 publiceerde deze week een grafiek voor het WK 2026 waarop Marokko’s zuidelijke provincies als afzonderlijk territorium stonden afgebeeld. Het tegenspreekt Frans officieel beleid. Of het een vergissing was of een symptoom van diepere institutionele weerstanden: het incident liet zien hoe symbolische gebaren op kaarten echt diplomatiek gewicht dragen.
Algerije speelt de energiekaart
Terwijl Parijs en Rabat onderhandelen, herpositioneert Algerije zich. Sinds Ruslands invasie van Oekraïne zoekt Europa structureel naar alternatieve gasleveranciers, en Algiers profiteert. Langetermijncontracten met Italië en Duitsland geven het land een energiehefboom die politiek gewicht draagt. Hoe groter de Europese afhankelijkheid van Algerijns gas, hoe meer ruimte Algiers krijgt om zijn pro-Polisario-positie over de Westelijke Sahara te drukken bij Europese partners.
Voor Rabat is het verdragproces geen oefening in vriendschap. Het is een race om onherroepelijke verplichtingen van Parijs vast te leggen voordat dat energiepolitieke gewicht de balans verschuift. Een staatsbezoek van Mohammed VI aan Frankrijk staat mogelijk voor het najaar op de agenda, het eerste in officieel formaat sinds 2012.
Wie de komende maanden de tekst van dit verdrag leest, leest ook de contouren van de nieuwe geopolitieke verhoudingen in de Maghreb.